İngiliz Staff, American Staff ve Pitbull Farkı: Bu 3 Irkı Nasıl Ayırt Edersiniz?

Sokakta İngiliz Staff’ınızla yürürken “pitbull mu bu?” sorusunu duymadıysanız, büyük ihtimalle yakında duyacaksınız. İngiliz Staff pitbull farkı, işin içine American Staffordshire Terrier da girince iyice karışır: Üç köpek aynı kökten gelir, birbirine benzer ve ilanlarda sık sık birbirinin adıyla satılır.

Bu karışıklık yalnızca bir isim meselesi değil. Türkiye’de bu köpeklerin yasal durumu farklıdır ve yanlış ırk adıyla satılan bir yavru, sahibini hem hukuken hem de beklentiler açısından zor durumda bırakabilir. Irkın genel özelliklerini İngiliz Staff rehberimizde anlattık. Bu yazıda yalnızca üç ırkı birbirinden ayıran noktalara, resmi ırk standartlarına dayanarak odaklanıyoruz.

Ortak Kök: “Bull and Terrier” Köpekleri

Üç ırkın da başlangıç noktası aynıdır: Britanya’da bulldog’lar ile terrier’ların melezlenmesiyle elde edilen, “bull and terrier” diye anılan köpekler. Amaç, terrier’ın atılganlığını bulldog’un gücüyle birleştirmekti. Bu köpeklerin bir kolu, çok sevildiği Staffordshire bölgesinin adını aldı ve diğer bull and terrier tiplerinden ayrı tutulmaya başlandı.

Ayrışma, köpeklerin bir kısmının göçmenlerle Amerika’ya gitmesiyle başladı. Orada çiftliklerde yarı yabani sığır ve domuzları tutmak, avlanmak ve hayvan gütmek için de kullanıldılar ve zamanla daha iri, daha uzun bacaklı bir yapıya doğru geliştiler. Britanya’da kalan kol ise kompakt ve alçak yapısını korudu. Bugün aynı soydan gelen ama ayrı standartları, ayrı kayıt kitapları olan üç köpekten söz ediyoruz.

Resmi Tanınma: Hangi Kuruluş, Ne Zaman?

• İngiliz Staff (Staffordshire Bull Terrier): 1935’te The Kennel Club (bugünkü adıyla Royal Kennel Club) tarafından tanındı. AKC’nin kayıtlarında tanınma yılı 1974, UKC’nin kendi standardında ise 1975 olarak geçer. FCI de ırkı tanır.
• American Staffordshire Terrier (AmStaff): AKC tarafından 1936’da, dövüşte kullanılmayacağı güvencesiyle, “Staffordshire Terrier” adıyla tanındı. 1972’de İngiliz kuzeninden ayırmak için adına “American” eklendi. FCI de ırkı tanır.
• Pitbull (American Pit Bull Terrier): Irkı tanıyan ilk kuruluş United Kennel Club’tır (UKC). UKC’nin kurucusu 1898’de kendi köpeğini bu adla 1 numaraya kaydetti. AKC ve FCI bu ırkı tanımaz.

Bir ayrıntı daha önemli: AKC, AmStaff’ın kayıt kitabını 1970’lerde kapattı. Bu yüzden her American Pit Bull Terrier bir AmStaff sayılmaz. Günlük dilde “pitbull” kelimesi ise çoğu zaman tek bir ırkı değil, bu görünüşteki köpeklerin hepsini anlatmak için kullanılır. Bir köpeğin hangi ırktan olduğunu görünüşü değil, tanınmış bir kuruluşun kaydı gösterir.

Fiziksel Farklar: Üç Irkın Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki değerler her ırkın kendi resmi standardından alınmıştır: İngiliz Staff için The Kennel Club ırk standardı, AmStaff için AKC ve FCI, pitbull için UKC’nin American Pit Bull Terrier standardı. İnç ve pound cinsinden verilen ölçüler yaklaşık olarak santimetre ve kilograma çevrildi.

	İngiliz Staff	AmStaff	Pitbull
Omuz yüksekliği	36-41 cm	Erkek yaklaşık 46-48 cm, dişi 43-46 cm	Erkek yaklaşık 46-53 cm, dişi 43-51 cm (UKC bunu yaklaşık bir rehber olarak verir)
Kilo	Erkek 13-17 kg, dişi 11-15,4 kg	Standart kilo vermez; kilonun boyla orantılı olmasını ister	Erkek yaklaşık 16-27 kg, dişi 14-23 kg
Genel yapı	Kompakt ve alçak; sırt uzunluğu omuz yüksekliğine yakın	Tıknaz; uzun bacaklı ya da ince yapılı olmamalı	Orta boy, atletik; gövde boyundan biraz uzun, hantal görünmemeli
Kafa	Kısa ve derin; geniş kafatası, çok belirgin elmacık kasları, kısa burun	Orta uzunlukta ve derin; geniş kafatası, belirgin elmacık kasları	Orta uzunlukta; geniş ve düz kafatası, geniş ve derin ağız; önden bakınca küt bir kama
Kulak	Gül (rose) ya da yarı dik; tam düşük veya dik kulak son derece istenmeyen. Kesilmiş kulak standartta yer almaz.	Kesilmiş ya da kesilmemiş; kesilmemiş tercih edilir	Doğal ya da kesilmiş; tercih belirtilmez
Kuyruk	Orta uzunlukta, alçak takılı, eski tip pompa koluna benzetilir	Kısa, alçak takılı, kesilmez	Görece kısa, alçak takılı, dibi kalın
Tüy	Düz, kısa ve sık	Kısa, sık, sert dokulu ve parlak	Parlak, düz, sık ve orta sertlikte
Renk	Kırmızı, fawn, beyaz, siyah, mavi ve bunların beyazlı hâlleri; her tonda brindle. Diğer renkler kabul edilmez.	Her renk olabilir; tamamen beyaz, yüzde 80’den fazlası beyaz, siyah-ten ve ciğer rengi teşvik edilmez	Merle dışında her renk olabilir

Boy ve kilo: En güvenilir ipucu

Üç ırkı ayırmanın en somut yolu ölçüdür ve AmStaff İngiliz Staff farkı da en net burada görülür: İngiliz Staff’ın üst sınırı olan 41 cm, AmStaff dişileri için verilen aralığın alt sınırına bile ulaşmaz. Pitbull’da erkekler için verilen kilo aralığı ise 27 kg civarına kadar çıkar; İngiliz Staff erkeğinin üst sınırı 17 kg’dır. Yetişkin bir köpekte bu fark, mezuranın ve tartının gösterebileceği kadar nettir.

Kafa ve yüz

İngiliz Staff’ın kafası üç ırk içinde en kısa ve en derin olanıdır; burun kısadır, elmacık kasları çok belirgindir. AmStaff ve pitbull’da kafa orta uzunluktadır ve ağız bölümü daha uzundur. Bu fark yetişkinlerde göze çarpar, ama yavrularda ve melezlerde gözle karar vermek zordur.

Kulak

İngiliz Staff standardı yalnızca doğal kulağı tarif eder: gül biçiminde ya da yarı dik. AmStaff ve pitbull standartları ise kesilmiş kulağa izin verir. Türkiye’de bu konu standarttan da önce bir yasa meselesidir: 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu‘nun 8. maddesi, ev hayvanlarının dış görünüşünü değiştirmeye yönelik kulak ve kuyruk kesimini yasaklar. Veteriner hekimin tıbbi gerekçeyle gerekli gördüğü müdahaleler bunun dışındadır.

Mizaç Farkları: Standartlar Ne Diyor?

Irk standartları mizacı da tarif eder, ama bu tarif bir garanti değil, ideal köpeğin tanımıdır. Üç standardın vurguladıkları şöyle:

• İngiliz Staff: Cesaret ve azim, yüksek zekâ, özellikle çocuklara karşı sevecenlik. Standart onu “cesur, korkusuz ve tamamen güvenilir” diye tanımlar.
• AmStaff: Çevresine karşı uyanık, cesareti dillere destan bir köpek. FCI standardı, saldırgan ya da aşırı çekingen köpekleri diskalifiye eder.
• Pitbull: Güç, özgüven ve yaşam sevinci. UKC standardı, insanlara karşı saldırganlığın ırka uymadığını ve yabancılara bile çok dostça davrandığı için iyi bir bekçi köpeği olmadığını yazar.

Görüldüğü gibi üç standart da insana dönük, bekçilik içgüdüsü zayıf bir köpek tarif eder. Diğer köpeklere karşı tutum ise ortak geçmişin bıraktığı bir eğilimdir: İngiliz Staff’ın diğer köpeklere karşı seçici olabildiği bilinir, UKC standardı da pitbull’da köpeklere karşı bir miktar tahammülsüzlüğün görülebildiğini açıkça not eder. Bu eğilim her köpekte görülmez, görüldüğünde de yönetilebilir.

Bir köpeğin nasıl davranacağını ırk adından çok anne ve babasının mizacı, ilk haftalarını nasıl geçirdiği, ne kadar iyi sosyalleştirildiği ve sahibinin onu nasıl yönettiği belirler. Aynı ırkın iki bireyi birbirinden çok farklı olabilir. Bu konuyu İngiliz Staff tehlikeli mi yazımızda ayrıca ele aldık; yavrunuz için sosyalleşme rehberimize de göz atabilirsiniz.

Türkiye’de Yasal Durum: Benzer Görünüş, Farklı Sonuç

5199 sayılı Kanun, Bakanlıkça belirlenen tehlike arz eden hayvanların üretimini, sahiplenilmesini ve satışını yasaklar. Kanunun geçici 3. maddesi Pitbull Terrier’ı ve melezlerini açıkça sayar. American Staffordshire Terrier ile American Bully de Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 07.12.2021 tarihli ve 2021-48 sayılı genelgesiyle bu kapsama alınmıştır. İngiliz Staff ise bu listede yer almaz.

Kanunun “melezleri” ifadesi pratikte önemlidir: İngiliz Staff diye satılan ama soyunda pitbull bulunan bir köpek, sahibini farkında olmadan yasak kapsamına sokabilir. Ayrıntılar ve güncel durum için Staffordshire Bull Terrier sahiplenmek yasak mı yazımıza bakın.

İlanlarda “İngiliz Staff” Diye Satılan Başka Köpekleri Nasıl Anlarsınız?

Bazı ilanlarda AmStaff, pitbull ya da bunların melezleri “İngiliz Staff” adıyla satılabiliyor. Aşağıdaki işaretlerin hiçbiri tek başına kesin kanıt değildir, ama birkaçı bir araya geliyorsa durup sorgulamanız gerekir.

1. Ebeveynlerin ölçüleri standart dışı. Anne ya da babanın omuz yüksekliği 41 cm’yi belirgin şekilde aşıyor, kilosu 20 kg’ın çok üstündeyse bu ölçüler İngiliz Staff’tan çok AmStaff ve pitbull aralığına uyar.
2. Boy sınıfı etiketleri. “XL”, “iri tip” ya da “jumbo” gibi ifadeler İngiliz Staff için anlamsızdır. Standartta tek bir ölçü aralığı vardır; ayrı bir iri tip tanımlanmamıştır.
3. Kesilmiş kulak ya da kuyruk. İngiliz Staff standardı doğal kulak ve kesilmemiş kuyruk tarif eder. Türkiye’de kozmetik amaçlı kesim zaten yasaktır. Kulakları kesilmiş bir “İngiliz Staff” hem ırk hem de yasa açısından iki ayrı uyarı işaretidir.
4. Uzun bacak ya da aşırı hacim. İngiliz Staff dengeli ve kompakttır. Belirgin şekilde uzun bacaklı ya da tam tersine çok geniş, kısa bacaklı ve hacimli bir köpek başka bir ırkın izini taşıyabilir.
5. Standart dışı renk. Özellikle merle desen İngiliz Staff’ta bulunmaz. Hangi renklerin standarda uyduğunu İngiliz Staff renkleri yazımızda tek tek anlattık.
6. Belgesiz ırk iddiası. Pedigri yoksa, “sonra gelecek” deniyorsa ya da anne ve baba hiçbir şekilde gösterilemiyorsa ırk iddiasını doğrulamanın bir yolu kalmaz. Türkiye’de pedigri, FCI üyesi Köpek Irkları ve Kinoloji Federasyonu (KIF) gibi tanınmış bir kuruluşça düzenlenmiş olmalıdır.

Unutmayın, sekiz haftalık yavrularda bu farkları gözle görmek çok zordur. En sağlam kanıt yavrunun kendisi değil, ebeveynleri ve belgeleridir. Satıcıyı değerlendirirken güvenilir yetiştirici seçimi rehberimiz ve köpek alırken satıcıya sorulacak sorular listemiz işinize yarayacaktır.

American Bully Nerede Duruyor?

American Bully, American Pit Bull Terrier’dan geliştirilmiş, gelişiminde American Bulldog, English Bulldog ve Olde English Bulldogge’un da etkisi olan ayrı bir ırktır. UKC tarafından 15 Temmuz 2013’te tanındı. UKC standardı ırkı üç boyda tarif eder: Pocket, Standard (daha hafif yapılı Classic tipiyle birlikte) ve XL.

Bully, ne İngiliz Staff ne de AmStaff’tır; daha geniş göğüslü, kemikli ve hacimli bir köpektir. İngiliz Staff’a göre belirgin şekilde geniş, kısa bacaklı ve iri kafalı bir yavru “Staff” diye sunuluyorsa bully kökeni ihtimalini de düşünün. Yukarıda belirttiğimiz gibi American Bully de 2021-48 sayılı genelgeyle Türkiye’de yasak kapsamındadır.

Sık Sorulan Sorular

İngiliz Staff ile pitbull aynı ırk mı?

Hayır. Pitbull ile Staff farkı kökte değil, sonraki gelişimdedir: İkisi aynı bull and terrier soyundan gelir, ama İngiliz Staff Britanya’da kompakt bir ırk olarak, pitbull ise Amerika’da daha iri bir yapıyla gelişti. Ayrı standartları ve ayrı kayıt kuruluşları vardır.

AmStaff ile İngiliz Staff arasındaki en belirgin fark nedir?

Boy. İngiliz Staff 36-41 cm iken AmStaff erkeklerde yaklaşık 46-48 cm, dişilerde 43-46 cm’dir. AmStaff’ın kafası da daha uzundur ve standardı kesilmiş kulağa izin verir.

Yavruyken hangi ırk olduğu anlaşılır mı?

Gözle anlamak çok zordur. Yavrunun ırkını en güvenilir şekilde anne ve babası, onların ölçüleri ve tanınmış bir kuruluşun düzenlediği pedigri gösterir.

Kulakları kesilmiş bir İngiliz Staff olur mu?

Irk standardı yalnızca doğal kulağı tarif eder ve Türkiye’de kozmetik kulak kesimi yasaktır. Kulakları kesilmiş bir köpeğin ırkını ve geçmişini mutlaka sorgulayın.

American Bully bir Staff türü mü?

Hayır. American Bully, pitbull kökeninden geliştirilmiş ayrı bir ırktır ve UKC tarafından 2013’te tanınmıştır. İngiliz Staff ile ortak atası uzak bir geçmişe dayanır.

Üç ırk aynı kökten gelse de bugün farklı boyları, farklı standartları ve Türkiye’de farklı yasal durumları olan köpeklerdir. Bir yavruya karar verirken ilandaki ırk adına değil, ebeveynlerin ölçülerine, belgelere ve satıcının sorularınıza verdiği cevaplara bakın.